Thời điểm kết thúc năm tài chính là giai đoạn doanh nghiệp cần rà soát, đối chiếu số liệu kế toán, hóa đơn, chứng từ và tình hình thực hiện các nghĩa vụ thuế phát sinh trong năm. Đặc biệt, năm tài chính 2026 ghi nhận những thay đổi đáng chú ý về chế độ kế toán và chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần kiểm tra lại việc ghi nhận, kê khai và áp dụng các quy định có liên quan.
Việc rà soát không chỉ nhằm chuẩn bị cho công tác lập Báo cáo tài chính (BCTC) và quyết toán thuế, mà còn giúp doanh nghiệp nhận diện những sai lệch, hoàn thiện hồ sơ chứng minh giao dịch và chủ động xử lý các rủi ro tuân thủ trước khi bước sang năm tài chính mới.

1. Tổng quan về công tác rà soát trước khi khóa sổ và lập BCTC
Doanh nghiệp cần rà soát và đối chiếu toàn bộ số liệu kế toán nhằm bảo đảm tính chính xác, đầy đủ và thống nhất của hồ sơ kế toán, thuế. Các nội dung cần thực hiện bao gồm:
- Kiểm kê tài sản: Kiểm kê quỹ tiền mặt, hàng tồn kho và tài sản cố định (TSCĐ); đối chiếu kết quả kiểm kê với số liệu trên sổ kế toán, hàng hóa hư hỏng, mất phẩm chất, tài sản không còn sử dụng hoặc chưa được ghi nhận đầy đủ.
- Rà soát hóa đơn, chứng từ: Kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp và đầy đủ của hóa đơn, chứng từ. Đặc biệt, cần kiểm tra chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu.
- Đối chiếu số liệu kế toán và thuế: Đối chiếu số liệu giữa sổ kế toán chi tiết, sổ tổng hợp, bảng cân đối số phát sinh và các tờ khai thuế Giá trị gia tăng (GTGT), Thu nhập cá nhân (TNCN), Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đã nộp trong năm nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sai lệch.
- Đối chiếu số dư ngân hàng và công nợ: Rà soát số dư các tài khoản ngân hàng, công nợ phải thu và phải trả; xác nhận số dư với các bên liên quan, đồng thời đánh giá khả năng thu hồi đối với các khoản phải thu quá hạn. Nội dung này sẽ được chúng tôi trình bày cụ thể tại kỳ 03 của loạt bài viết.
Ngoài ra, đối với doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm toán, như doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, công ty đại chúng,…, cần thực hiện kiểm toán BCTC hằng năm theo quy định, bảo đảm hoàn tất nghĩa vụ kiểm toán đúng thời hạn.
2. Đối soát hóa đơn và chi phí trước khi quyết toán thuế
Trước khi thực hiện kết sổ kể toán và lập báo cáo tài chính năm 2026, doanh nghiệp cần rà soát, đối chiếu hóa đơn điện tử, chứng từ với sổ sách kế toán nhằm bảo đảm số liệu được ghi nhận đầy đủ, chính xác và nhất quán. Các nội dung mà doanh nghiệp cần tập trung rà soát bao gồm:
(i) Hóa đơn và chứng từ:
- Đối chiếu hóa đơn đầu vào, đầu ra với sổ kế toán và tờ khai thuế; kiểm tra hóa đơn sai sót, điều chỉnh, thay thế.
- Kiểm tra hợp đồng, đơn đặt hàng, biên bản giao nhận, nghiệm thu và các chứng từ khác nhằm chứng minh giao dịch thực tế phát sinh.
- Đối chiếu điều khoản thanh toán trong hợp đồng với chứng từ thanh toán thực tế, đặc biệt lưu ý điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch từ 05 triệu đồng trở lên theo quy định về thuế TNDN và thuế GTGT. Cụ thể, các khoản thanh toán từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN và khấu trừ thuế đầu vào đối với thuế GTGT, trừ các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
(ii) Các khoản mục kế toán:
- Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng: Đối chiếu số dư với sổ phụ ngân hàng; rà soát việc ghi nhận lãi tiền gửi và các khoản thu nhập tài chính.
- Công nợ: Đối chiếu công nợ phải thu khách hàng, phải trả nhà cung cấp; kiểm tra các khoản công nợ tồn đọng và chưa có xác nhận.
- Doanh thu, chi phí: Đối chiếu doanh thu ghi nhận trên sổ kế toán với hóa đơn đầu ra và tờ khai thuế; rà soát thời điểm ghi nhận doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, chú ý các khoản giảm thu chờ phân bổ và tính đầy đủ của chi phí phát sinh. Đảm bảo ghi nhận doanh thu/chi phí theo nguyên tắc phù hợp.
- Tiền lương và BHXH: Rà soát hợp đồng lao động, bảng lương, chấm công, chứng từ chi trả lương và các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc.
- Hàng tồn kho và giá thành: Kiểm tra số liệu nhập – xuất – tồn, kết quả kiểm kê, hàng hư hỏng, chậm luân chuyển và việc tập hợp, phân bổ chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm. Chúng tôi đặc biệt lưu ý với doanh nghiệp sản xuất có tính giá thành sản phẩm thì cần xây dựng: Định mức nguyên vật liệu (lưu tại đơn vị), phương pháp tính giá xuất kho, phương pháp tính giá thành và xác định chi phí sản xuất kinh doanh dở dang. Các phương pháp tính giá phải được áp dụng nhất quán cho 1 kỳ kế toán.
- Tài sản cố định: Kiểm tra hồ sơ hình thành tài sản, điều kiện ghi nhận, thư định giá, mục đích sử dụng và việc trích khấu hao theo đúng quy định.
- Công cụ, dụng cụ và chi phải trả trước: Rà soát việc ghi nhận, phân bổ chi phí theo thời gian sử dụng hợp lý và đúng quy định; kiểm tra số dư các tài khoản và các khoản phân bổ còn lại.
- Chi phí trả trước: Kiểm tra số dư tài khoản và tính hợp lý của việc phân bổ chi phí.
- Các tờ khai thuế: Đối chiếu số liệu kế toán với các tờ khai thuế GTGT, TNDN, TNCN,.. và tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế trong năm. Thực hiện đối chiếu số dư sổ sách với tình trạng trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế; liên hệ ngay với Cơ quan Thuế để kiểm tra với sắc thuế bị sai lệch, giải trình hoặc xác định nguyên nhân làm sai lệch.
(iii) Rà soát chi phí được trừ khi tính thuế TNDN:
- Theo quy định pháp luật, các khoản chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN phải đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:
- Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp hoặc thuộc các khoản chi được pháp luật quy định.
- Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định pháp luật.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi thuộc trường hợp phải đáp ứng điều kiện này.
- Các nguyên tắc khác theo quy định của pháp luật trong từng trường hợp cụ thể.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần lưu ý các khoản chi phí không được trừ như tiền phạt vi phạm hành chính, chi phí không liên quan đến hoạt động kinh doanh, khoản chi không đảm bảo điều kiện và nguyên tắc trên. Đối với các khoản thưởng Tết, quà Tết và chi phúc lợi cho người lao động, doanh nghiệp cần rà soát căn cứ chi, quy chế thưởng, điều kiện và mức hưởng được quy định trong hồ sơ phù hợp, đồng thời lưu giữ chứng từ chi trả thực tế. Đối với các khoản chi có tính chất phúc lợi trực tiếp cho người lao động, phần chi vượt quá 01 tháng lương bình quân thực tế thực hiện trong năm tính thuế sẽ không được tính vào chi phí được trừ.
Đồng thời, đối với doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết, cần rà soát các bên có quan hệ liên kết theo quy định và toàn bộ giao dịch phát sinh trong năm, bao gồm giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay và cho vay, chuyển giao tài sản vô hình và các giao dịch khác giữa các bên liên kết để thực hiện kê khai thông tin về quan hệ liên kết và các giao dịch liên kết phát sinh, nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
3. Thời hạn nộp BCTC và quyết toán thuế năm 2026
Doanh nghiệp phải nộp Báo cáo tài chính năm cho cơ quan có thẩm quyền chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.
Đồng thời, hồ sơ quyết toán thuế TNDN và hồ sơ quyết toán thuế TNCN do tổ chức trả thu nhập thực hiện cũng có thời hạn nộp chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ ba kể từ ngày kết thúc kỳ quyết toán thuế. Riêng cá nhân trực tiếp quyết toán thuế TNCN có thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ tư kể từ ngày kết thúc năm dương lịch.
Đối với doanh nghiệp áp dụng năm tài chính khác năm dương lịch, thời hạn nộp BCTC và quyết toán thuế TNDN được xác định căn cứ vào ngày kết thúc kỳ kế toán năm, riêng quyết toán thuế TNCN vẫn được xác định theo năm dương lịch (ngoại trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định).
4. Các chính sách ưu đãi thuế mới nhất
Trong năm 2026, nhiều chính sách ưu đãi thuế TNDN mới được ban hành. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát các quy định này để xác định điều kiện áp dụng và tận dụng các ưu đãi thuế phù hợp, qua đó giảm nghĩa vụ thuế phải nộp. Cụ thể:
- Miễn thuế TNDN đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 01 tỷ đồng: thu nhập của doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống thuộc đối tượng được miễn thuế TNDN, nếu đáp ứng các điều kiện và không thuộc trường hợp loại trừ theo quy định.
- Thuế suất ưu đãi: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 03 tỷ đồng được áp dụng thuế suất thuế TNDN 15%: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng được áp dụng thuế suất 17%, với điều kiện đáp ứng các điều kiện áp dụng và không thuộc trường hợp bị loại trừ theo quy định.
- Miễn thuế TNDN trong 03 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu: doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế TNDN trong 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, chính sách này không áp dụng đối với các trường hợp thành lập mới thông qua sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và các trường hợp khác thuộc diện loại trừ.
- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo: các loại hình doanh nghiệp nêu trên được xác định theo từng quy định chuyên ngành sẽ được miễn thuế, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo .
- Thời gian miễn thuế, giảm thuế đối với thu nhập tại khoản này được tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo: trường hợp không có thu nhập chịu thuế trong 03 năm đầu kể từ năm đầu tiên có doanh thu từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo thì thời gian miễn thuế, giảm thuế được tính từ năm thứ tư.
- Ngoài ra, các doanh nghiệp có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng được hưởng các ưu đãi thuế đối với các thu nhập tương ứng
- Giảm 30% số thuế TNDN phải nộp đối với doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng: doanh nghiệp có tổng doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027 được giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế tương ứng, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Chúng tôi cũng lưu ý rằng doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào quy mô doanh thu hoặc thời điểm thành lập để mặc nhiên xác định quyền hưởng ưu đãi, mà cần đối chiếu toàn bộ điều kiện pháp luật và hồ sơ chứng minh tương ứng với từng trường hợp. Đồng thời, cần rà soát các khoản thuế đã tạm nộp, số thuế dự kiến phải nộp khi quyết toán và các nghĩa vụ điều chỉnh phát sinh trong trường hợp không còn đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi.
5. Hoàn thiện các công tác tuân thủ, chủ động chuẩn bị cho năm tài chính mới
Rà soát thuế và các khoản mục kế toán trước khi lập báo cáo tài chính cuối năm không chỉ nhằm hoàn tất nghĩa vụ kê khai, báo cáo và quyết toán theo đúng quy định, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đánh giá tính đầy đủ, nhất quán của hồ sơ kế toán, chứng từ và các thiếu sót về nghĩa vụ thuế trong suốt năm tài chính.
Trước khi kết thúc năm 2026, doanh nghiệp nên chủ động phân công bộ phận phụ trách kiểm kê, đối chiếu số liệu, xác định các sai lệch cần xử lý, bổ sung hồ sơ chứng minh giao dịch và xây dựng kế hoạch hoàn tất nghĩa vụ báo cáo, quyết toán thuế đúng thời hạn.
Việc triển khai rà soát có hệ thống, kết hợp giữa bộ phận kế toán, tài chính, pháp chế và các đơn vị vận hành liên quan sẽ góp phần hạn chế rủi ro tuân thủ, đồng thời tạo nền tảng cho công tác quản trị tài chính và kế hoạch kinh doanh trong năm 2027.
Trong các kỳ tiếp theo của Series “Rà soát tuân thủ toàn diện – Doanh nghiệp cần làm gì cuối năm?”, chúng tôi sẽ tiếp tục phân tích những vấn đề pháp lý cần lưu ý trong các lĩnh vực hoạt động khác của doanh nghiệp trước thềm năm mới.
📩 ĐẶT LỊCH TƯ VẤN CÙNG ĐỘI NGŨ LUẬT SƯ CDLAF
Liên hệ ngay với CDLAF để nhận đánh giá rủi ro sơ bộ từ đội ngũ Luật sư:
Hotline/Zalo: [+84 909 668 216]
Email: info@cdlaf.vn
Vì sao chọn dịch vụ CDLAF
- Chúng tôi cung cấp đến bạn giải pháp pháp lý hiệu quả và toàn diện, giúp bạn tiết kiệm ngân sách, duy trì sự tuân thủ trong doanh nghiệp;
- Chúng tôi tiếp tục duy trì việc theo dõi vấn đề pháp lý của bạn ngay cả khi dịch vụ đã hoàn thành và cập nhật đến bạn khi có bất kỳ sự thay đổi nào từ hệ thống pháp luật Việt Nam;
- Hệ thống biểu mẫu về doanh nghiệp, đầu tư được xây dựng và cập nhật liên tục sẽ cung cấp khi khách hàng yêu cầu, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục;
- Doanh nghiệp cập nhật kịp thời các chính sách và phương thức làm việc tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Đội ngũ Luật sư của CDLAF nhiều năm kinh nghiệm hoạt động tại lĩnh vực Lao động, Doanh nghiệp, Đầu tư cùng với các cố vấn nhân sự, tài chính;
- Quy trình bảo mật thông tin nghiêm ngặt trong suốt quá trình thực hiện dịch vụ và ngay cả khi dịch vụ được hoàn thành sau đó;
Bạn có thể tham thảo thêm:
-
- Rà Soát Tuân Thủ Pháp Luật Cuối Năm: Doanh Nghiệp Cần Kiểm Tra Những Gì Trước Tết Nguyên Đán 2027? (Kỳ 1)
- Điều kiện đối với người đại diện theo pháp luật, người quản lý, đội ngũ nhân sự khi xin cấp giấy phép kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng, sản phẩm, dịch vụ mật mã dân sự
- Rà Soát Tuân Thủ Pháp Luật Cuối Năm: Doanh Nghiệp Cần Kiểm Tra Những Gì Trước Tết Nguyên Đán 2027? (Kỳ 1)
- Hội thảo: “Tái cấu trúc doanh nghiệp – Những câu chuyện pháp lý và thuế từ thực tiễn”
- Tranh chấp Thỏa thuận không cạnh tranh (NCA) & Bảo mật dữ liệu (NDA) khi nhân sự cấp cao “nhảy việc”
