Quản trị rủi ro trong doanh nghiệp, đâu là vấn đề doanh nghiệp cần chú ý (Phần 1)

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt trong quản trị doanh nghiệp khi các quy định pháp luật mới tạo ra áp lực tuân thủ khắt khe hơn. Thực tế cho thấy, thị trường đang dần loại trừ những tổ chức vận hành thiếu kiểm soát, nhường chỗ cho các doanh nghiệp có tư duy quản trị rủi ro hiện đại. Bằng cách ưu tiên tính tuân thủ để triệt tiêu các rủi ro tài chính và pháp lý, doanh nghiệp không chỉ bảo vệ tài sản mà còn tối ưu hóa hiệu suất bền vững. Vậy đâu là những lưu ý then chốt trong quá trình này? Dưới đây là những chia sẻ chi tiết từ góc nhìn của chúng tôi.

Nội dung bài viết:

1. Quản trị về chất lượng của hợp đồng

Hợp đồng mà tôi đề cập ở đây là hợp đồng thương mại dưới hình thức là các loại hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng cung ứng dịch vụ, cho cá nhóm hợp đồng thương mại quốc tế và hợp đồng nội địa. Với xu hướng AI như hiện nay, nhiều doanh nghiệp vận dụng vào AI để tạo ra các bản hợp đồng hoặc sử dụng các loại hợp đồng mẫu trên mạng, thực tế nếu những giao dịch đơn giản giá trị thấp và giữa các bên có mối quan hệ hợp tác tốt, uy tín của mỗi bên đều đã được kiểm chứng trước đó thì việc có hợp đồng bằng văn bản dựa trên mẫu hay AI cũng không phải vấn đề ảnh hưởng quá lớn đến doanh nghiệp, nếu các bên tự kiểm soát được nhau và hợp đồng lúc này thực tế chỉ có giá trị về khía cạnh hành chính, thuế kế toán, mà không có giả trị về phương diện “ bảo vệ lợi ích” của một trong các bên.

Việc soạn thảo, điều chỉnh hợp đồng cần được dựa vào nhiều yếu tố như: đối tượng của hợp đồng, đối tượng này có điểm đặc biệt nào có thể phát sinh rủi ro hay không, phương thức thanh toán, phương thức vận chuyển, uy tín của bên còn lại trong hợp đồng, quyền được xác lập hợp đồng của mỗi bên, các dịch vụ cộng thêm… để đảm bảo tối ưu nhất quyền lợi của doanh nghiệp, tránh việc gián đoạn hay rủi ro từ bồi thường thiệt hại, phạt hợp đồng. Trong quá trình soạn thảo, rà soát hay tham gia giải quyết các tranh chấp về Hợp đồng, chúng tôi nhận thấy rằng, đa phần các tranh chấp mâu thuẫn phát sinh thường tập trung ở các nhóm điều khoản trọng yếu mà chưa được các bên ghi nhận cụ thể tại hợp đồng, hay nói cách khác vấn đề đó chưa được hướng dẫn chi tiết tại hợp đồng. Chính điều này dẫn đến việc các bên khi áp dụng trên thực tế thì mỗi bên sẽ có hiểu cách áp dụng khác nhau, khi không đạt được sự thống nhất về cách hiểu cách áp dụng thì cũng là thời điểm mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh.

Khi các tranh chấp phát sinh cũng đồng nghĩa doanh nghiệp bị đeo dọa hoặc bị ảnh hưởng một cách trực tiếp từ các hệ quả phát sinh từ hợp đồng như nghĩa vụ chịu phạt hợp đồng, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ mất cọc hoặc phạt cọc cho nhóm hợp đồng có ghi nhận cơ chế cọc, tạm ngừng hoặc hợp đồng bị đơn phương chấm dứt, bị hủy, ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp cũng như mất đi lợi ích kinh doanh.

Như đã chia sẻ ở trên, doanh nghiệp sẽ cần dựa vào nhiều yếu tố liên quan đến tư cách của mỗi bên và hợp đồng để dự liệu trước các rủi ro mà có thể xảy ra trong tương lai, để từ đó xây dựng trước điều khoản dự phòng tại hợp đồng. Để kiểm soát được rủi ro có thể phát sinh từ hợp đồng, thì bên cạnh việc đánh giá uy tín của bên còn lại thì việc xây dựng kỹ các điều khoản trọng yếu cũng là điều cần thiết để hạn chế rủi ro ngay từ khi xác lập hợp đồng, cụ thể: Mô tả chi tiết về hàng hóa, nội dung dịch vụ, đi kèm với các tiêu chuẩn cụ thể; cơ chế thanh toán phù hợp với giá trị – tiến độ thực hiện hợp đồng- phương thức giao nhận; Nghiệm thu chất lượng hàng hóa, dịch vụ; Chuyển giao rủi ro; phạt – bồi thường thiệt hại; đơn phương – chấm dứt Hợp đồng; Nghĩa vụ thuế đi kèm và đặc biệt là pháp luật áp dụng, đây là điều mà doanh nghiệp đặc biệt chú ý trong các giao dịch quốc tế khi mà việc áp dụng pháp luật điều chỉnh sẽ dẫn đến việc các điều khoản hợp đồng cũng có thể được điều chỉnh tương ứng, cũng như đánh giá mức độ áp dụng thi hành trên thực tế, và lưu ý rằng việc áp dụng pháp luật Việt Nam không phải là phương án tối ưu trong mọi trường hợp.

2. Quản trị lao động

Lao động luôn là vấn đề nan giai của các doanh nghiệp, đặc biệt nhóm doanh nghiệp đa ngành nghề với nhiều nhóm lao động khác nhau, theo đó bên cạnh các vấn đề lương, thưởng thì hiện nay đa phần các tranh chấp lao động lại phát sinh từ việc doanh nghiệp chưa xây dựng bộ khung văn bản quản trị lao động mà hiện luật đã yêu cầu bắt buộc theo từng trường hợp cụ thể, điển hình như: Thỏa ước lao động, nội quy lao động, Quy chế lương thưởng, hệ thống thang bảng lương, quy chế tài chính …Trong đó đang nói đến là nội quy lao động được xem là văn bản điều chỉnh từng chi tiết các hành vi, ứng xử, văn hóa của từng cá nhân người lao động, hiện nay các hành vi vi phạm không được quy định tại nội quy lao động hay hợp đồng lao động sẽ không được phép xử lý kỷ luật người lao động, ngoại trừ 1 số hành vi đã được cụ thể tại pháp luật lao động nhưng đây là số ít.

Bên cạnh đó, với trường hợp người lao động thường xuyên không đạt KPI thì doanh nghiệp được quyền xử lý kỷ luật lao động và cho nghỉ hay không, trên thực tế rất nhiều doanh nghiệp có sự tùy tiện trong vấn đề này theo suy nghĩ “ không làm được việc thì cho nghỉ” tuy nhiên cần hiểu rằng nếu doanh nghiệp quy chế đánh giá mức độ không hoàn thành công việc, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để đánh giá và từ đó theo hướng đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động do không hoàn thành công việc theo quy chế công ty.

Hiện nay sự giám sát chặt chẽ từ thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ đặt doanh nghiệp ở tâm thế “phải làm đúng” từ loại hợp đồng được xác lập, cơ chế tính lương, thời hạn trả lương, các vấn đề về phạt tiền trong doanh nghiệp, làm thêm giờ quá số giờ luật cho phép, tuy tiện trong vieecjp áp các khoản phụ cấp khoản lợi ích khác để tối ưu nhất về thuế.

Một vấn đề khác mà năm 2026, doanh nghiệp phải đối mặt đó là dữ liệu cá nhân, theo đó hiện nay pháp luật buộc doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu về sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân mà doanh nghiệp là bên xử lý, bên kiểm soát dữ liệu hoặc là bên thứ ba do doanh nghiệp thuê. Đồng thời doanh nghiệp tùy vào từng trường hợp sẽ cần thực hiện thủ tục hành chính liên quan đến đánh giá báo cáo dữ liệu cá nhân và chuyển dữ liệu xuyên biên giới, việc không thực hiện sẽ đặt doanh nghiệp vào rủi ro về phạt vi phạm tư phía Bộ Công an. Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện còn cho phép chủ thể dữ liệu cá nhân được quyền thu hồi lại sự đồng ý và buộc doanh nghiệp phải hủy, xóa các dữ liệu đã thu thập trước đó.

Cùng với quản trị về lao động, các vấn đề về quản trị tuân thủ thuế, kế toán và quản trị mối quan hệ trong các thành viên công ty cũng được đặt ra, đây là điểm mấu chốt mà chúng tôi cho rằng để doanh nghiệp phát triển bền vững, tránh các rủi ro về tiền do vi phạm, rủi ro về uy tín thì các doanh nghiệp đã đến lúc cần nghiêm túc xây dựng, và không dựa trên các cách làm đối phó như trước đây. Tại bài viết tiếp theo chúng tôi sẽ chia sẻ những góc nhìn thực tế về việc xây dựng các quy chế, khung quản trị cho việc quản lý cũng như kiểm soát sự tuân thủ trong lĩnh vực về thuế – kế toán và phương thức quản trị rủi ro tránh xung đột giữa các thành viên công ty, ban điều hành, cho mục tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Thời gian viết bài: 19/01/2026

Bài viết ghi nhận thông tin chung có giá trị tham khảo, trường hợp bạn mong muốn nhận ý kiến pháp lý liên quan đến các vấn đề mà bạn đang vướng mắc, bạn vui lòng liên hệ với Luật sư của chúng tôi theo email info@cdlaf.vn

Vì sao chọn dịch vụ CDLAF

Chúng tôi cung cấp đến bạn giải pháp pháp lý hiệu quả và toàn diện, giúp bạn tiết kiệm ngân sách, duy trì sự tuân thủ trong doanh nghiệp;
Chúng tôi tiếp tục duy trì việc theo dõi vấn đề pháp lý của bạn ngay cả khi dịch vụ đã hoàn thành và cập nhật đến bạn khi có bất kỳ sự thay đổi nào từ hệ thống pháp luật Việt Nam;
Hệ thống biểu mẫu về doanh nghiệp, đầu tư được xây dựng và cập nhật liên tục sẽ cung cấp khi khách hàng yêu cầu, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục;
Doanh nghiệp cập nhật kịp thời các chính sách và phương thức làm việc tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
Đội ngũ Luật sư của CDLAF nhiều năm kinh nghiệm hoạt động tại lĩnh vực Lao động, Doanh nghiệp, Đầu tư cùng với các cố vấn nhân sự, tài chính;
Quy trình bảo mật thông tin nghiêm ngặt trong suốt quá trình thực hiện dịch vụ và ngay cả khi dịch vụ được hoàn thành sau đó;

Bạn có thể tham thảo thêm: