Tác giả: 

• Trần Phương Nam – Luật sư 
• Nguyễn Đình Sắc – Chuyên viên pháp lý

Trong bối cảnh thương mại điện tử (“TMĐT”) xuyên biên giới tăng trưởng mạnh tại Việt Nam, ngày càng nhiều nhãn hàng quốc tế lựa chọn tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam thông qua các nền tảng số, website độc lập, hoặc hợp tác cùng các sàn TMĐT nội địa. Tuy nhiên, song song với cơ hội mở rộng thị trường là hệ thống nghĩa vụ pháp lý ngày càng chặt chẽ liên quan đến thuế, thương mại điện tử, bảo vệ người tiêu dùng, quảng cáo, dữ liệu cá nhân và quản lý hàng hóa nhập khẩu. Đặc biệt, giai đoạn 2025–2026 đánh dấu nhiều thay đổi đáng chú ý khi Việt Nam ban hành Luật Thương mại điện tử 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đồng thời siết chặt trách nhiệm của nền tảng TMĐT và doanh nghiệp nước ngoài có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.

1. Bản chất của hoạt động TMĐT xuyên biên giới vào Việt Nam

Dưới góc độ pháp lý và thực tiễn thương mại, TMĐT xuyên biên giới có thể được hiểu là hoạt động mà thương nhân, tổ chức nước ngoài cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho khách hàng tại Việt Nam thông qua môi trường điện tử. Hoạt động này hiện được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP), cùng các quy định pháp luật có liên quan về thuế, dữ liệu, bảo vệ người tiêu dùng và an ninh mạng.

Căn cứ vào quy mô và mô hình cung cấp dịch vụ, các thực thể này sẽ phải chịu các nghĩa vụ pháp lý tương ứng. Cụ thể, Các nghĩa vụ cơ bản bao gồm:

• Thực hiện nghĩa vụ thuế đối với phần doanh thu phát sinh từ thị trường Việt Nam (Điều 73, Điều 77 Thông tư 80/2021/TT-BTC);
• Tuân thủ quy định pháp luật về thủ tục hải quan và xuất nhập khẩu (Nghị định 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 59/2018/NĐ-CP);
• Hoàn thiện thủ tục công bố sản phẩm, kiểm tra chất lượng và xin cấp phép chuyên ngành đối với các mặt hàng có điều kiện;
• Tuân thủ quy định về quản lý hoạt động TMĐT, cung cấp nền tảng số, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và giải quyết tranh chấp;
• Tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, cùng các yêu cầu về nội dung số, livestream và quảng cáo trực tuyến (Điều 68 Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP; Nghị định 356/2025/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Luật An ninh mạng 2018, Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2026).

2. Rủi ro pháp lý về hiện diện thương mại và cơ chế đánh giá của Cơ quan Nhà nước

Hiện nay, xu hướng quản lý mới cho thấy yêu cầu hiện diện pháp lý đối với các nền tảng TMĐT nước ngoài đang ngày càng được siết chặt. Đáng chú ý, theo Luật Thương mại điện tử 2025 (Có hiệu lực từ ngày 01/07/2026), chủ quản nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp nước ngoài có chức năng đặt hàng trực tuyến phải chỉ định một pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam trước khi nền tảng hiển thị bằng tiếng Việt, sử dụng tên miền “.vn” hoặc đạt ngưỡng giao dịch với người mua tại Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác (Khoản 2 Điều 27 Luật Thương mại điện tử 2025).

Các yếu tố thực tiễn thường được cơ quan quản lý xem xét nhằm xác định nghĩa vụ tuân thủ bao gồm:

• Có thiết lập hệ thống lưu kho hàng hóa hoặc sử dụng dịch vụ logistics/trung tâm hoàn thiện đơn hàng nội địa (CSPL: Luật Quản lý ngoại thương 2017; Luật Hải quan 2014; Luật Thương mại điện tử 2025 về hoạt động TMĐT có yếu tố nước ngoài);
• Có vận hành các gian hàng chính hãng trên nền tảng TMĐT Việt Nam;
• Sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt trên nền tảng và thực hiện các chiến dịch tiếp thị, quảng cáo trực tiếp hướng đến người tiêu dùng Việt Nam;
• Tích hợp cổng thanh toán nội địa hoặc hỗ trợ thanh toán bằng đồng Việt Nam;
• Bố trí nhân sự vận hành, đại diện thương mại, đội ngũ chăm sóc khách hàng tại Việt Nam và tham gia vào quy trình hậu mãi, giải quyết khiếu nại;
• Ghi nhận nguồn doanh thu thường xuyên và liên tục từ khách hàng tại Việt Nam.

Do đó, đối với các nhãn hàng quốc tế, việc lựa chọn mô hình tiếp cận thị trường tại Việt Nam không còn đơn thuần là bài toán vận hành hoặc tối ưu chi phí, mà ngày càng trở thành vấn đề “tuân thủ” cần được rà soát, đánh giá ngay từ giai đoạn xây dựng chiến lược thâm nhập thị trường Việt Nam.

3. Trách nhiệm quản lý đối với Nền tảng TMĐT và xu hướng từ năm 2026

Theo quy định pháp luật, các tổ chức nước ngoài sở hữu website bán hàng hoặc vận hành nền tảng TMĐT có người dùng tại Việt Nam phải thực hiện các nghĩa vụ quản lý sau:

• Minh bạch thông tin: Phải công khai danh tính thương nhân, quốc gia thành lập, chính sách giao dịch, chính sách bảo vệ dữ liệu và cơ chế giải quyết khiếu nại (Khoản 2 Điều 67b Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP).
• Kiểm soát hàng hóa: Các sàn TMĐT có trách nhiệm loại bỏ sản phẩm vi phạm, ngăn chặn hàng giả, lưu trữ dữ liệu giao dịch và phối hợp với cơ quan quản lý (Khoản 3 Điều 67a Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP).
• Bảo vệ dữ liệu cá nhân & An ninh mạng: Hoạt động thu thập dữ liệu người dùng làm phát sinh trách nhiệm tuân thủ theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng 2018 và Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực từ 01/07/2026), cùng các quy định liên quan đến chuyển dữ liệu xuyên biên giới.
• Lưu trữ dữ liệu: Căn cứ Luật Thương mại điện tử 2025, đặc biệt đối với nền tảng có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến, chủ thể quản lý phải lưu trữ dữ liệu hợp đồng điện tử và lịch sử giao dịch nhằm phục vụ công tác thanh tra, xử lý vi phạm.

Định hướng lập pháp thông qua Luật Thương mại điện tử 2025 cho thấy xu hướng tăng cường trách nhiệm của các chủ thể vận hành nền tảng số trong việc kiểm soát người bán và phối hợp với cơ quan nhà nước. Chế tài xử lý vi phạm liên quan đến thuế, dữ liệu cá nhân, và quảng cáo sẽ được áp dụng chặt chẽ hơn trong giai đoạn tới.

4. Khuyến nghị pháp lý cho nhãn hàng quốc tế

Để giảm thiểu rủi ro pháp lý khi triển khai hoạt động TMĐT tại Việt Nam, doanh nghiệp nước ngoài cần xây dựng chiến lược tuân thủ pháp lý ngay từ bước đầu tiếp cận thị trường. Thực tế cho thấy, rủi ro không xuất phát từ việc hàng hóa không có nhu cầu tiêu thụ, mà đến từ việc doanh nghiệp triển khai mô hình vận hành chưa phù hợp với hệ thống quy định về đầu tư, thương mại và thuế của Việt Nam.

• Đánh giá điều kiện lưu hành hàng hóa: Cần rà soát tính hợp pháp của từng nhóm sản phẩm. Không phải mọi loại hàng hóa đều có thể bán trực tiếp qua kênh TMĐT xuyên biên giới. Các mặt hàng đặc thù (mỹ phẩm, thực phẩm, thiết bị y tế, đồ chơi trẻ em…) bắt buộc phải thực hiện công bố sản phẩm, dán nhãn phụ tiếng Việt và kiểm tra chuyên ngành trước khi lưu hành. Thiếu sót trong thủ tục này thường dẫn đến rủi ro hàng hóa bị lưu giữ tại hải quan, buộc tái xuất hoặc bị xử phạt hành chính.
• Rà soát nghĩa vụ Thuế: Doanh nghiệp cần đánh giá kỹ lưỡng các nghĩa vụ liên quan đến Thuế giá trị gia tăng (VAT), Thuế nhà thầu nước ngoài, yêu cầu kê khai điện tử và rủi ro cấu thành “hiện diện thường trú” tại Việt Nam. Đặc biệt, đối với các mô hình phát sinh doanh thu lớn hoặc có giao dịch với bên liên kết tại Việt Nam, cần cẩn trọng trong chính sách phân bổ doanh thu, chi phí nhằm hạn chế rủi ro thanh tra chuyển giá.

Trong bối cảnh khung pháp lý 2025–2026 đang có sự chuyển dịch theo hướng siết chặt quản lý, việc đầu tư vào hệ thống tuân thủ pháp luật không còn là biện pháp phòng ngừa, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp quốc tế duy trì hoạt động ổn định và phát triển bền vững tại thị trường Việt Nam.

Thời gian viết bài: 20/05/2026

Bài viết ghi nhận thông tin chung có giá trị tham khảo, trường hợp bạn mong muốn nhận ý kiến pháp lý liên quan đến các vấn đề mà bạn đang vướng mắc, bạn vui lòng liên hệ với Luật sư của chúng tôi theo email info@cdlaf.vn

Bạn có thể tham thảo thêm:

• Khung Pháp Lý Về Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo
• Chữ ký số, dấu thời gian và mã ID trong hợp đồng lao động điện tử
• Hướng Dẫn Cấp Mã ID Cho Hợp Đồng Lao Động Điện Tử Theo Thông Tư 08/2026/TT-BNV
• Cắt Giảm Ngành Nghề Kinh Doanh Có Điều Kiện Từ 01/7/2026
• Đầu Tư Ra Nước Ngoài Của Doanh Nghiệp FDI: Thủ Tục Theo NĐ 103/2026
• Người Nước Ngoài Sở Hữu Bất Động Sản Tại Việt Nam