Tác giả: 

• Trần Phương Nam – Luật sư 
• Võ Nguyễn Trúc Linh- Bộ phận pháp lý

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, hoạt động đầu tư ra nước ngoài đang dần trở thành một xu thế tất yếu của các doanh nghiệp, đóng góp quan trọng cho ngân sách quốc gia. Bước đi chiến lược này không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn mang lại giá trị gia tăng đáng kể về mặt lợi nhuận cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, khi các dự án đầu tư bắt đầu phát sinh lãi, quy trình chuyển dòng lợi nhuận về nước lại là một thủ tục phức tạp, chịu sự điều chỉnh đan xen của pháp luật về quản lý ngoại hối, pháp luật đầu tư cũng như các điều ước quốc tế về thuế.

Dưới góc độ tư vấn pháp lý, bài viết này tổng hợp và lưu ý các nguyên tắc, điều kiện và rủi ro mà doanh nghiệp cần nắm vững khi thực hiện chuyển lợi nhuận từ nước ngoài về Việt Nam.

1. Nguyên tắc và thời hạn chuyển lợi nhuận về Việt Nam

Khác với dòng tiền tự do, lợi nhuận thu được từ dự án đầu tư ra nước ngoài bị ràng buộc bởi các quy định nghiêm ngặt về thời hạn theo pháp luật đầu tư Việt Nam.

• Thời hạn bắt buộc: Căn cứ Điều 34 Nghị định 103/2026/NĐ-CP về đầu tư ra nước ngoài, nhà đầu tư có nghĩa vụ chuyển toàn bộ lợi nhuận thu được và các khoản thu nhập khác về Việt Nam trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được chia lợi nhuận. So với Điều 68 Luật Đầu tư 2020, quy định mới đã nới lỏng đáng kể khi kéo dài thời hạn thực hiện (từ 06 tháng lên 12 tháng), đồng thời thay đổi mốc thời gian tính thời hạn thành “kể từ ngày được chia lợi nhuận” (thay vì tính từ ngày có báo cáo quyết toán thuế hoặc văn bản có giá trị pháp lý tương đương theo quy định của quốc gia tiếp nhận đầu tư như trước đây).

Sự điều chỉnh linh hoạt về cả thời hạn lẫn thời điểm phát sinh nghĩa vụ được đánh giá là một bước tiến pháp lý tích cực và mang tính thực tiễn cao đối với các doanh nghiệp có hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Thay đổi này không chỉ tạo ra một vùng đệm an toàn, giúp nhà đầu tư có đủ quỹ thời gian xử lý các thủ tục hành chính phức tạp tại nước sở tại nhằm giảm thiểu rủi ro tuân thủ; mà còn trao quyền chủ động trong việc hoạch định tài chính, tối ưu hóa dòng tiền và lựa chọn thời điểm chuyển tiền với tỷ giá có lợi nhất.

• Trường hợp ngoại lệ (gia hạn): Trường hợp không thể chuyển lợi nhuận về Việt Nam theo đúng thời hạn quy định, nhà đầu tư cần thực hiện việc thông báo trước bằng văn bản cho Bộ Tài chính và Ngân hàng nhà nước Việt Nam, thời hạn chuyển lợi nhuận về nước được kéo dài nhưng không được quá 12 tháng kể từ ngày hết thời hạn quy định về việc chuyển lợi nhuận ban đầu. Việc chậm trễ trong quá trình chuyển lợi nhuận về nước hoặc không thực hiện thông báo có thể khiến cho doanh nghiệp có rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính.
• Sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư: Trong trường hợp nhà đầu tư muốn dùng lợi nhuận này để tăng vốn, mở rộng dự án hiện hữu hoặc thực hiện dự án mới tại nước ngoài, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục cấp mới hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài trước khi giữ lại dòng tiền.

2. Kiểm soát dòng tiền thông qua tài khoản vốn đầu tư ra nước ngoài

Để đảm bảo tuân thủ quy định quản lý ngoại hối, ngay sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài, nhà đầu tư bắt buộc phải thiết lập tài khoản vốn đầu tư tại một tổ chức tín dụng được phép ở Việt Nam theo Điều 31 Nghị định 103/2026/NĐ-CP.

Về cơ cấu, mỗi dự án chỉ được phép mở 01 tài khoản vốn bằng 01 loại ngoại tệ duy nhất, đồng nghĩa với việc các dự án độc lập phải có tài khoản riêng biệt. Tuy nhiên, pháp luật cho phép nhà đầu tư mở song song tài khoản vốn bằng ngoại tệ và tài khoản vốn bằng đồng Việt Nam nếu phát sinh nhu cầu chuyển lợi nhuận về nước bằng nội tệ. Căn cứ quy định tại Thông tư 12/2016/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 03/2019/TT-NHNN), toàn bộ giao dịch chuyển vốn ra và thu hồi lợi nhuận về phải được thực hiện tập trung qua tài khoản duy nhất này. Việc nhận lợi nhuận trực tiếp vào các tài khoản thanh toán thông thường là sai lầm phổ biến mà mọi doanh nghiệp cần tuyệt đối tuân thủ để tránh rủi ro vi phạm quy định về quản lý ngoại hối.

3. Nghĩa vụ Thuế và Bài toán tránh đánh thuế hai lần

Về nguyên tắc, thu nhập phát sinh từ các dự án đầu tư ra nước ngoài là khoản thu nhập chịu thuế tại Việt Nam và phải được xác định, kê khai vào kỳ tính thuế của năm mà doanh nghiệp nhận được khoản thu nhập đó. Do đó, hoạt động chuyển lợi nhuận xuyên biên giới luôn đi kèm với rủi ro bị đánh thuế hai lần đối với cả tổ chức (Thuế thu nhập doanh nghiệp) và cá nhân (Thuế thu nhập cá nhân).

Để giải quyết rủi ro này, pháp luật Việt Nam áp dụng nguyên tắc tránh đánh thuế hai lần chủ yếu dựa trên các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTAA) đã ký kết với hơn 75 quốc gia. Trường hợp quốc gia tiếp nhận đầu tư đã ký DTAA với Việt Nam, doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp các quy định của Hiệp định để xác định rõ quyền đánh thuế và mức thuế suất áp dụng đối với lợi tức cổ phần hoặc lợi nhuận kinh doanh. Việc có sẵn nền tảng pháp lý từ các Hiệp định này giúp nhà đầu tư dễ dàng hình dung và dự tính được mức thuế phải nộp, qua đó hỗ trợ quá trình triển khai dự án diễn ra thuận lợi, nhanh chóng.

Trong trường hợp quốc gia sở tại chưa ký DTAA với Việt Nam, doanh nghiệp vẫn được phép khấu trừ số thuế thu nhập doanh nghiệp (hoặc loại thuế có bản chất tương tự) đã nộp ở nước ngoài khi thực hiện tính thuế tại Việt Nam. Tuy nhiên, nguyên tắc bắt buộc là mức thuế được trừ tối đa không được vượt quá số thuế phải nộp theo quy định của pháp luật Việt Nam. Theo đó, mức thuế suất để tính và kê khai đối với khoản thu nhập từ nước ngoài này là 20%, đồng thời doanh nghiệp không được áp dụng các mức thuế suất ưu đãi đang được hưởng tại Việt Nam cho khoản thu nhập này. Nếu mức thuế thực tế đã nộp ở nước ngoài thấp hơn, doanh nghiệp có trách nhiệm nộp bù phần chênh lệch tại Việt Nam.

Nhìn chung, sự kết hợp giữa chính sách nới lỏng thời hạn chuyển lợi nhuận hiện hành cùng các cơ chế miễn trừ, giảm trùng thuế tạo điều kiện thuận lợi để nhà đầu tư cân đối nguồn vốn tài chính và hoàn tất trọn vẹn nghĩa vụ tại cả hai quốc gia. Việc tuân thủ chặt chẽ các quy định về thuế không chỉ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro pháp lý mà còn bảo đảm quy mô đầu tư, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Thời gian viết bài: 02/06/2026

Bài viết ghi nhận thông tin chung có giá trị tham khảo, trường hợp bạn mong muốn nhận ý kiến pháp lý liên quan đến các vấn đề mà bạn đang vướng mắc, bạn vui lòng liên hệ với Luật sư của chúng tôi theo email info@cdlaf.vn

Bạn có thể tham thảo thêm:

• Họp Đại Hội Đồng Cổ Đông/Hội Đồng Thành Viên Trực Tuyến: Cẩm Nang Pháp Lý Để Nghị Quyết Không Bị Hủy
• Dòng Vốn Xuất Ngoại: Điều Kiện Cần Và Đủ Để Doanh Nghiệp Việt Đầu Tư Ra Nước Ngoài
• Rào Cản Sở Hữu Nước Ngoài: Nhà Đầu Tư FDI Cần Lưu Ý Gì Trước Khi Góp Vốn Vào Doanh Nghiệp Việt
• Người Lao Động Tự Ý Nghỉ Việc Nhiều Ngày Liên Tiếp: Doanh Nghiệp Cần Xử Lý Thế Nào Để Đúng Luật?
• Thương Mại Điện Tử Xuyên Biên Giới Và Yêu Cầu Tuân Thủ Cho Nhãn Hàng Quốc tế