Tác giả: 

• Trần Phương Nam – Luật sư
• Trần Trung Hiếu – Chuyên viên pháp lý

Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (“Luật Đầu tư 2025”) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, mang đến thay đổi lớn trong thủ tục đầu tư tại Việt Nam. Một trong những điểm nổi bật nhất, thể hiện sự thay đổi trong cơ chế quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm, là làm rõ và thu hẹp đáng kể phạm vi các dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Việc thu hẹp phạm vi nhằm giảm tình trạng “xin – cho”, loại bỏ sự can thiệp hành chính không cần thiết, đồng thời duy trì công cụ quản lý đối với các dự án có rủi ro cao.

1. Phạm vi dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư

Khác với quy định tại Luật Đầu tư 2020 (chủ yếu phân định dự án dựa trên thẩm quyền của từng cơ quan mà không liệt kê trực tiếp danh mục), Luật Đầu tư 2025 đã rút gọn đáng kể phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương. Theo đó, Điều 24 đã liệt kê cụ thể 20 loại dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư bao gồm các nhóm sau:

• Dự án sử dụng đất, tài nguyên lớn hoặc nhạy cảm:chuyển mục đích sử dụng rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất) với diện tích lớn; chuyển đất trồng lúa từ 500 ha trở lên; dự án có di dân tái định cư quy mô lớn; dự án tại khu vực ảnh hưởng quốc phòng, an ninh; dự án đề nghị giao khu vực biển.
• Dự án thuộc lĩnh vực đặc biệt, nhạy cảm:điện hạt nhân; casino, đặt cược; chế biến dầu khí; kinh doanh vận chuyển hàng không; viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí do nhà đầu tư nước ngoài thực hiện.
• Dự án liên quan di sản, đô thị đặc thù:dự án trong khu vực bảo vệ di tích quốc gia, di sản thế giới; dự án tại khu vực hạn chế phát triển hoặc nội đô lịch sử của đô thị loại đặc biệt.
• Dự án hạ tầng, bất động sảnquy mô lớn: xây dựng nhà ở, khu đô thị (khi nhà đầu tư đã có quyền sử dụng đất); sân gôn; khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ số; cảng biển lớn; cảng hàng không, sân bay và hạ tầng hàng không quan trọng.
• Dự án có yêu cầu đặc biệt: đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (trừ một số trường hợp được loại trừ); dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù khác luật; các dự án khác thuộc thẩm quyền chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ theo quy định pháp luật.

Sự thu hẹp này được thể hiện rõ qua việc cắt giảm thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với hàng loạt dự án phổ biến, điển hình như:

• Dự án nhà ở thương mại, khu đô thị được lựa chọn nhà đầu tư thông qua hình thức đấu giá, đấu thầu (trừ các dự án có quy mô đặc biệt lớn, ảnh hưởng đáng kể đến kinh tế – xã hội).
• Dự án của nhà đầu tư đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản.
• Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp.

Giờ đây, thủ tục này chỉ còn tập trung vào các dự án có tính chất nhạy cảm, tác động trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, hoặc liên quan đến các nguồn lực chiến lược và hạ tầng trọng yếu (cảng biển, sân bay, viễn thông, khu vực biển…).

Về thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư, Điều 25 Luật Đầu tư 2025 quy định: Quốc hội chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt. Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đối với 08 nhóm dự án. Chủ tịch UBND cấp tỉnh (thay cho UBND cấp tỉnh trước đây) chấp thuận đối với 13 nhóm dự án. Sự rõ ràng trong phân cấp thẩm quyền cùng định hướng thu hẹp phạm vi dự án nêu trên không chỉ là một cải cách về mặt hành chính, mà còn trực tiếp cởi trói nhiều vướng mắc pháp lý, tạo ra những tác động tích cực và sâu rộng đối với các nhà đầu tư.

2. Tác động đến nhà đầu tư

Việc thu hẹp phạm vi các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư mang lại những lợi thế pháp lý và thương mại rõ rệt, trước hết là việc xóa bỏ “độ trễ mất cơ hội” cho doanh nghiệp. Thay vì phải chờ đợi hàng tháng (thậm chí hàng năm) để được phê duyệt chủ trương từ cơ quan nhà nước, các dự án sản xuất, thương mại và dịch vụ thông thường giờ đây có thể trực tiếp tiến hành các bước xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc đăng ký doanh nghiệp. Sự tinh gọn này giúp nhà đầu tư tận dụng thời cơ thị trường nhanh chóng, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển không ngừng. Bên cạnh đó, việc giảm thiểu rào cản hành chính ở khâu khởi tạo còn tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ các giao dịch mua bán, sáp nhập (M&A) dự án, cho phép các nhà đầu tư linh hoạt hơn trong việc cấu trúc giao dịch và mở rộng quyền tự quyết đối với vòng đời dự án. Đặc biệt, bằng việc cụ thể hóa danh mục tại Điều 24, Luật Đầu tư 2025 đã góp phần minh bạch hóa rủi ro pháp lý, hạn chế tối đa tình trạng diễn giải pháp luật thiếu đồng nhất từ các cơ quan quản lý và thu hẹp dư địa của cơ chế “xin – cho”, từ đó kiến tạo một môi trường đầu tư an toàn và dễ đoán định hơn.

Như vậy, sự ra đời của Luật Đầu tư 2025 là một bước tiến dài trong việc khơi thông nguồn lực khối tư nhân. Tuy nhiên, tự do hóa thủ tục luôn song hành với rủi ro hậu kiểm. Việc chủ động xây dựng một bộ khung pháp lý vững chắc ngay từ những bước đầu tiên sẽ là chìa khóa để các dự án phát triển bền vững.

Thời gian viết bài: 12/03/2026

Bài viết ghi nhận thông tin chung có giá trị tham khảo, trường hợp bạn mong muốn nhận ý kiến pháp lý liên quan đến các vấn đề mà bạn đang vướng mắc, bạn vui lòng liên hệ với Luật sư của chúng tôi theo email info@cdlaf.vn

Bạn có thể tham thảo thêm:

• Bức Tranh Mới Về Ngành, Nghề Đầu Tư Kinh Doanh Có Điều Kiện Từ Năm 2026: Cắt Giảm Và Chuyển Đổi
• Thủ Tục Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài: Cấp Giấy Phép Doanh Nghiệp (ERC) Trước, Giấy Phép Đầu Tư (IRC) Sau
• Khi Nào Thì Doanh Nghiệp Áp Dụng Tạm Đình Chỉ Công Việc Người Lao Động?
• Cơ Chế Hòa Giải Trong Tố Tụng Dân Sự: Bản Chất Pháp Lý Và Bài Toán Tối Ưu Hóa Rủi Ro Cho Doanh Nghiệp